5 Mayıs gecesinden itibaren kış mevsiminin biterek yaz mevsimin geldiğini haber veren Hıdırellez kutlamaları 6 Mayıs’ta yapılmaktadır. Sıcak havaların geldiğini bildiren Hıdırellez kutlamaları çoğunlukla yeşilin, ağacın çok bulunduğu alanlarda, su kenarlarında veyahut türbe ve yatırlarda yapılmaktadır. Hıdırellez’in temeli doğayı sevmekten geçer. Baharın gelmesiyle canlanan toprağı, bereketi, yaşama içgüdüsünü simgeler. Hıdırellez, UNESCO’nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne kaydedilerek Dünya Kültürel Mirasları kapsamına alınmıştır. Kökeni Mezopotamya’ya, Orta Doğu ve Orta Asya’ya uzanan Hıdırellez, kutlandığı bölgeye ve kültüre göre farklılık göstermektedir.

Hıdırellez nedir?

Darda kalan insanların yardımına koşan Hazreti Hızır ile denizlerin hâkimiyetini elinde bulunduran İlyas Peygamber’in buluşma günü olarak düşünülen ve bu amaçla kutlanan günün adı Hıdırellez veya Hıdrellez olarak bilinir. Anadolu’da, Orta Asya ve Orta Doğu’da kutlanan bir bayramdır. Hıdırellez, Hızır ve İlyas isimlerinin halk tarafından türetilmesiyle elde edilmiştir. Halk arasında Hızır, ölümsüzlüğe erişen kişidir. Hızır ve İlyas’ın doğayı, insanı seven insanlar olmasından dolayı iyiliğin ve bereketin simgesidirler. Yüzyıllardır kutlanan ortak bir kültürel değerdir. Hızır, Hz. Musa döneminde yaşamış ilim ve hikmet sahibi bir insandır. Hıdırellez ismi farklı bölgelere göre çeşitli isimler de almaktadır. Ayrıca dünyada farklı kültürel etkinliklere de yansımıştır.

Hıdırellez’de ne yapılır?

Hıdırellez gecesi çokça yapılan etkinlikler arasında ateşten atlama ritüeli vardır. Ateşten atlamanın hastalıklardan ve nazardan koruyacağına inanılması nedeniyle bu ritüel Hıdırellez’in en çok bilinen etkinlikleri arasında yer alır.

Bir diğer ritüel ise akşam vakti gül ağaçlarında dilek tutmaktır. Dileklerin 6 Mayıs’ta değil de 5 Mayıs’ta dilenmesi gerektiğine inanılır. Bu dilekler dile getirilirken de dualar edilir. Hıdırellez Günü’nün bir öncesi; yani 5 Mayıs akşamı, ezan vakti, gül ağaçlarına gidilerek dilekler dilenir. Eskiden keselerin içine paralar konularak gül ağaçlarının dibine gömme etkinliğinin yerine şimdilerde bu paralar gül dallarına asılır. Asılan paralar ertesi sabah; yani 6 Mayıs’ta erkenden toplanır ve bir yıl boyunca harcanamamak üzere cüzdanlara geri konulur. Bazı kesimlerde ise para asmak yerine insanlar, dileklerini kâğıtlara yazarak gül dallarına asarlar.

Hıdırellez’de yapılmaması gerekenler

Bunların dışında Hıdırellez Günü yapılmaması gereken şeyler de vardır. Bunlardan bazıları; un elenmemesi, süt sağılmaması, dikiş dikilmemesi, boya yapılmaması, süpürge kullanılmasıdır. Bunlardan herhangi biri yapıldığında uğursuzluk getireceğine inanılır.

Hıdırellez’in kutlandığı yerler

Özellikle Türk ve İslam Kültürü’nün ayrılmaz bir parçası olan Hıdırellez, dünyaca da bilinmekte ve çeşitli bölgelerde kutlanmaktadır.

İstanbul’da Hıdırellez

İstanbul’da genellikle Ahırkapı semtinde düzenlenmektedir. Ayasofya Müzesi önünden yürümeyle başlayan bu etkinlik Ahırkapı’da düzenlenen şenliklerle devam eder.

Başakşehir’de de konserler ve ateşten atlama etkinlikleri düzenlenmektedir.

Şişli’de Nişantaşı Sanat Parkı’nda Roman vatandaşların katılımlarıyla çeşitli etkinlikler düzenlenir.

Kadıköy’de de ateşten atlama ritüelleri gerçekleştirilir.

Beş yıldır Üsküdar Kuzguncuk Bostanı’nda düzenlenen etkinliklerle insanlar, Hıdırellez’i dansla karşılarlar.

İzmir’de Hıdırellez

Son yılların popüler mekânı Çeşme’de, her yıl farklı kesimlerinde Hıdırellez kutlamaları yapılmaktadır. Bu mekânlardan biri Alaçatı’nın ara sokaklarıdır. Kimi zaman da Çeşme’nin çeşitli plajlarında ateşten atlama etkinlikleri düzenlenerek kutlamalar yapılır.

Eskişehir’de Hıdırellez

Porsuk Çayı’nın civarına gelen insanlar piknik yaparlar. Dileklerin yazıldığı kâğıtlar çaya bırakılır.

Çanakkale’de Hıdırellez

Öncelikle İskele Meydan’ında toplanan insanlar çeşitli oyun havalarına eşlik ederek Morabbin Parkı’na kadar yürürler. Bu parkta ise halk oyunları gösterileri sergilenir ve yine oyun havaları eşliğinde etkinlikler tamamlanır.

Dünyada Hıdırellez

Türkiye dışında Hıdırellez kutlamalarına önem verilen yerlerden biri de Balkanlardır. Makedonya, Bulgaristan, BosnaHersek Sırbistan, Romanya, Kosova’da da bizim ülkemizde olduğu gibi baharın gelişi büyük bir coşkuyla kutlanır ve ateşin üzerinden atlama etkinlikleri düzenlenir. Makedonya’daki Türk topluluklarının girişimleriyle çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir. Bu etkinliklerde Türk kültürünün korunması amaçlanmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda halk oyunları gösterileri düzenlenmekte, yağlı güreşler yapılmaktadır.

Hıdırellez ne zaman kutlanır?

Hıdırellez, Gregoryen takvimine yani Miladî takvime göre 6 Mayıs’ta kutlanır. Önceden kullanılmakta olan, Rumi takvim olarak da bilinen, Jülyen takvimine göre ise 23 Nisan’a denk gelmektedir. Eskiden halk tarafından bir yıl iki kısma ayrıldı. Bunların 6 Mayıs’tan 8 Kasım’a uzanan kısmı Hızır günleri, 8 Kasım’dan 6 Mayıs’a kadar olan kısmı ise Kasım günleri idi.

BİR CEVAP BIRAK